W 2010 roku mija 20 lat od chwili utworzenia pierwszych wolnych wyborów do samorządu gminnego i ustanowienia w pełni samorządowych gmin w Polsce. Gmina Garwolin uzyskała wtedy prawdziwy samorząd.

Jednak historia samorządu to nie tylko ostatnie lata, ale ponad dwieście lat lepszych i gorszych czasów, od chwili wprowadzenia zalążków samorządu gminnego w czasach Księstwa Warszawskiego.

Niniejsza praca jest próbą przeglądu dziejów samorządu i administracji w okolicach Garwolina w latach 1809-1990. Opracowanie dotyczy głównie dziejów samorządowych i administracyjnych tego obszaru, dlatego czytelnik nie znajdzie tutaj opisów walk w czasie wojen światowych, walk partyzanckich, opisów dworów z tej okolicy i dziejów rodzin ziemiańskich. Skupiliśmy się na historii samorządu i  społeczności lokalnych.

W pierwszym okresie (1809-1863) wprowadzano samorząd gminno-wioskowy pod nadzorem właścicieli wsi. Kolejny etap to czas ustanowienia gmin terytorialnych pod nadzorem urzędników carskich (1864-1915). W 1918 roku utworzono samorządowe gminy z  radami gminnymi, następnie przeprowadzono reformę samorządu gminnego (1933). W czasie I i II wojny światowej gminy wykonywały ściśle polecenia władz okupacyjnych. Po II wojnie światowej stopniowo ograniczano samorząd, aż do jego zniesienia w 1950 roku.

W czasach PRL przeprowadzono zupełnie nieudaną reformę podziału kraju na gromady (1954-1972). Dopiero od 1973 roku zaczęto naprawiać błędy i ustanowiono większe gminy w obecnym kształcie terytorialnym.

Od 1990 roku gminy funkcjonują według nowych norm prawnych ustalonych w ustawie z 8 marca 1990 roku „o samorządzie gminnym”.

Praca niniejsza powstała głównie na podstawie nigdzie niepublikowanych archiwaliów gminnych i gromadzkich. Ma na celu pokazanie ludzi i wydarzeń z poprzednich okresów samorządu i administracji w gminie Garwolin.

Rozmiar czcionki
Kontrast